Göktürkçe’nin Anadolu Türkçesi'nden farkları şöyledir:
·
Bugün (G) ile başlattığımız sözler,
Göktürkçe’de (K) ile başlar. Göz, gelmek, görmek kelimeleri köz, kelmek, körmek
şeklindedir.
·
Göktürkçe’deki bazı (T) ler bugün (D)
olmuştur. Timiş, tiyip yerine demiş, diyip gibi.
·
Bugün kullandığımız bazı (Y) lerin yerine
Göktürkçe’de (D) kullanılmıştır. Ayak, boy, uyumak yerine adak, bod, udımak
gibi.
·
Bugünkü bazı (V) lerin yerine Göktürkçe’de
(B) vardır: vermek, var, ev yerine bermek, bar, eb gibi.
·
Göktürkçe’de olmak fiili bolmak, su ismi
sub şeklindedir.
·
İsmin (i-) hali Göktürkçe’de (-g veya –ig)
şeklinde bulunur. Kişi-y-i, ordu-y-u, iş-i, yerine kişiğ, ordug, işig gibi.
·
İsimin (e)hali Göktürkçe’de (-ke,
-ga)şeklindedir. Kime kağana yerine kim-ke, kağan-ka gibi.
·
Göktürkçe’de belirsiz isim takımları
çoğunlukla takısız söylenir. Türk milleti, Türk hakanı, Gök tanrısı yerine Türk
budın, Türk kağan, Kök tengir gibi.
·
Kelimelerden isim ve sıfat türetmeye
yarayan –li (lı, lu lü) eki Göktürkçe’de –lig, lıg şeklindedir. Vatan-lı
millet, Hakan-lı millet yerlerine il-lig budın, kağanlığ budın gibi.
Göktürk yazıtlarında dil hemen hemen arı Türkçe’dir. Bununla birlikte Konçuy, biti-yad, yalmas (elmas) kamag (kamu) gibi yabancı kelimeler bu metinlerde de bulunmaktadır.
Aradan 1200 yıl geçtiği düşünülürse Gök-Türkçeye göre bugünümüzdeki dilimizde görülün bu değişmeler pek önemli sayılmaz. Yazıtlardaki kelimelerin pek çoğu (Kara, il, kanı (hani), kağan, bey, işitmek, oğul, kul, sözleşmek, taşra, özüm, sakınmak vs.) bugün hemen hiç değişmemiş bulunmamaktadır. Ayrıca anlam veya biçim bakımından az çok değişmiş olarak yaşayan kelimeler pek çoktur.
Göktürk yazıtları, Türklerin icadı olduğu
sanılan Orhun alfabesi ile yazılmıştır. Yazıtlarda bu alfabenin en gelişmiş
biçimi görülüyor. 6 yy. ait bulunan, Yenisey Kırgızları’nın mezar taşlarında
ise, bu alfabenin daha ilkel şekillerine rastlanmıştır. Bu hal, Orhun yazısının
Türkler tarafından bulunup geliştirildiğini düşündürmektedir. Ayrıca bu
yazının, Türk damgalarından çıkmış olduğu anlaşılıyor. Çünkü, ok ve yay resmini
andıran iki harf aynen "ok" ve "ya" diye okunmaktadır. Bu
yazının Arami alfabesinden alınmış olup, Türkçeye uydurularak geliştirildiğini
söyleyen bilginler de vardır.
Köktürk alfabesi 38 harflidir. Harfler ayrık olarak, sağdan sola veya yukarıdan aşağıya doğru yazılır. Bu ayrık düzen, Köktürk harflerini kağıda yazılmaktansa, taşa yazılmayı daha uygun kılmıştır. Ne var ki bu yazının kağıt üzerindeki örnekleri de ele geçmiştir. 38 harfin, (4)ü sesli, (26) sı sessiz, 8 tanesi ise birleşik harflerdir.
Köktürk alfabesi 38 harflidir. Harfler ayrık olarak, sağdan sola veya yukarıdan aşağıya doğru yazılır. Bu ayrık düzen, Köktürk harflerini kağıda yazılmaktansa, taşa yazılmayı daha uygun kılmıştır. Ne var ki bu yazının kağıt üzerindeki örnekleri de ele geçmiştir. 38 harfin, (4)ü sesli, (26) sı sessiz, 8 tanesi ise birleşik harflerdir.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder